007 Spinazie

Published by:

Het geheime leven van planten.. Wist u dat mais klikt? Dat een mapleboom angstzweet kent? En dat spinazie in dienst komt van de geheime dienst? Nee, echt.

Nee, ik heb geen geestverruimende paddenstoelen genuttigd. Ik heb gewoon de site van singularityhub bekeken. Biotechnologen kunnen spinazie zo manipuleren dat de groente explosieven opspoort. Dat worden vreemde conversaties boven mijn wok.

My name is Bond. Winterwortel Bond..  Do not touch that avocado.. It may explode.

schermafbeelding-2016-11-16-om-18-55-39

 

De machteloze eenzaamheid van de kiezer

Published by:

(foto: De Volkskrant)

“Wat betekent dit binnen de tijdgeest, Tom?” Het is verreweg de meest gestelde vraag, waar ik ook kom. Wat betekent de verkiezing van Donald Trump tot president van de USA, binnen de Seizoenen van de Tijdgeest? Het betekent veel. En ja, het is lente in de tijdgeest.

Ik denk niet dat de kiezers per se een stap naar rechts voor ogen hadden in het stemhokje – hoewel een flinke sprong die kant op wel eens het resultaat zou kunnen zijn. Deze verkiezingen laten zien hoe groot ondertussen de groep geworden is die ‘de politiek’ afwijst. CBS News publiceerde exit polls waaruit bleek dat maar liefst een kwart van de Trump-stemmers vindt dat de man niet geschikt is als president. Ze kozen voor hem omdat ze een nog grotere hekel hebben aan Hillary Clinton. Clinton staat bij uitstek voor het systeem: beroepspolitici die dankzij donaties van grote bedrijven met holle verkiezingsretoriek verkozen worden, heel even roepen dat ze jouw vriend zijn, om vervolgens tot de orde van de dag over te gaan: deals die niemand nog kan volgen, maar die wel enorme gevolgen hebben. Voor jouw baan, jouw spaargeld. Jouw zekerheden. Als een paal boven water staat dat ze er zelf niet slechter van worden.

Succes is een keuze, is het neoliberale adagium. Wie geen succes heeft moet maar eens goed in de spiegel kijken, omdat hij iets verkeerd doet. Onder het strakgespannen bovenlaagje van succesvolle entrepreneurs en hun politieke vrienden broeide het ongenoegen. De machteloze eenzaamheid van de kiezer die van zichzelf vindt dat hij niets te kiezen heeft. Een deel van het electoraat verhaalt deze onvrede op immigranten, een ander deel op een culturele elite die ‘niet naar ze luistert’. En allemaal haten ze ondertussen de politici waarop ze gedwongen worden te stemmen. In de TrendRede schreven we dat systemen onder druk staan en dat het individu de nieuwe bouwsteen is van de samenleving. Een flink deel van de burgers probeert zijn autonomie terug te veroveren, ze vinden dat die onvoldoende gewaarborgd wordt binnen de huidige orde. Die lijkt immers gedomineerd te worden door veel te machtige bedrijven, die in hun blinde zucht naar efficiency en rendement op de korte termijn, iedere menselijke maat wegfilteren. Ze hebben er genoeg van.

Bernie Sanders liet dat nog op de verkiezingsavond maar even weten via Twitter:

schermafbeelding-2016-11-09-om-17-22-32

 

 

 

Sanders voerde een verrassend succesvolle campagne om de Democratische partijnominatie binnen te slepen en maakte het Clinton knap lastig, ondanks het feit dat hij voor Amerika ongehoorde socialistische ideeën naar voren bracht. De man was authentiek, nam het bevlogen op tegen de bestaande orde en kon op geen enkele manier beschuldigd worden van opportunisme of tegenstrijdige belangen.

Wat zou er gebeurd zijn, als Bernie Sanders het opgenomen had tegen Donald Trump? Er is een gerede kans dat Sanders Trump verslagen zou hebben. Aan hem kleeft geen besmet politiek verleden. Dan hadden we – misschien iets minder verbaasd dan nu – aan onze kruin gekrabd over ‘deze ruk naar links’ van het machtigste land ter aarde. Het lijkt een dramatische keuze die Amerika nu maakt, maar de gekozen afslag wordt soms met een miniem verschil bepaald.

 

In de nagesprekken op de Nederlandse buis miste ik dit perspectief. Marike Stellinga, econoom en journalist, deed een poging bij Pauw, maar ze kwam niet goed boven het gekakel uit. Ik vond het een vreemde, bijna beschamende discussie. Mensen maken zich zorgen over de toekomst van hun kinderen. En zien politici die daar weinig mee doen. Wat blijkt is dat burgers het zó gehad hebben met wat Bas Heijne zuur de ‘Paaipolitiek’ noemt, dat ze alle uitwegen aangrijpen. Desnoods storten ze zich als lemmingen in de zee, als ze maar weg mogen uit deze eeuwige patstelling. Extreem rechts speelt in op die zelfdestructieve onderbuik, wat doet de rest? Waar zijn de opbouwende visies? Wie zet in op nieuw onderling vertrouwen? Wie durft stelling te nemen? Vooral links lijkt een achterhoede gevecht te voeren – misschien op Groen Links na, dat onder Jesse Klaver een poging doet een nieuwe linkse lijn te verwoorden. De oplossingen zijn niet eenvoudig, maar het zou zo fijn zijn om ook in Nederland een nieuwe generatie bevlogen politici op het podium te zien. Dat die niet jong hoeven te zijn, bewijst Bernie Sanders.

Wat in ieder geval duidelijk is: ja, het is lente in de tijdgeest. Er wordt aan alle kanten gemorreld aan bestaande systemen. Er is sprake van een sociale omwenteling. Ik geloof dat dat ondertussen wel duidelijk is. Dat de richting niet altijd die is die menigeen hoopt is wat anders. Een vriendin noemde het gisteren al ‘een koude lente’. Dat kan. Maar wat is onze eigen bijdrage daaraan? Als wij, als burgers, de bouwsteen van de samenleving zijn, dan wordt het tijd dat we onze verantwoordelijkheid nemen, niet alleen zuur en cynisch aan de zijkant staan te klagen. Niet eens in de vier jaar een gefrustreerde stem uitbrengen, maar je dagelijkse keuzes bepalen op basis van je maatschappelijke drijfveren. Ik blijf een optimist – ik zie steeds meer mensen en organisaties uit hun machteloze eenzaamheid breken. Gelukkig maar. Als je van richting wilt veranderen, zul je zelf een stap opzij moeten zetten. Daarover spoedig meer.

 

Burgerexperimenten..

Published by:

Gisteren vond in Friesland de eerste Dorpentop plaats. Verleden week riep een grote groep burgemeesters en wethouders dat het democratische bestel op de schop moet. Het is ‘Code Oranje’ waarschuwen ze, alleen door te experimenteren met nieuwe democratische vormen kan de kloof tussen burger en bestuur verkleind worden. En een paar dagen geleden meldde Amsterdam dat het een nieuw bestuurlijk stelsel wil, met meer betrokkenheid van bewoners. De burger is duidelijk aan zet..

Had ik al eens geroepen dat de vernieuwingen zo langzamerhand over elkaar buitelen? Overal zien mensen in dat bestaande systemen vast lopen en dat het tijd wordt om de deur naar vernieuwing open te zetten. We zijn ‘bewust onbekwaam’: het moet anders, we weten alleen nog niet precies hoe. Daarom is experimenteren de nieuwe maatschappelijke hobby. Alleen proefondervindelijk komen we vooruit. We gaan ons anders organiseren. Niet van boven af, maar van onderop. De lijn is duidelijk: het individu is de bouwsteen van de samenleving. Individuen verbinden zich op nieuwe manieren. Je hoeft geen lid meer van een partij te zijn om invloed uitschermafbeelding-2016-11-06-om-19-58-40 te oefenen op de politiek in je eigen dorp of stad. Het maakt besturen niet direct makkelijker, wel boeiender. En het kan, mits goed aangepakt, zorgen voor nieuw lokaal vertrouwen, zoals de burgemeesters van Code Oranje beweren. Democratie die beter smaakt, omdat de ingrediënten beter afgewogen worden. Boeiende tijden.

Het is bijna tijd voor een Seizoenen Update. Nog even en we zitten in de overgang van Lente naar Zomer. Zomer is de tijdgeest waarin de ‘revolutionaire denkbeelden’ van de pioniers sterk door beginnen te werken in de maatschappij. We gaan implementeren. Ik ben nieuwsgierig naar de uitkomsten van de democratische experimenten. De overgang is heftig – kijk naar Brexit, naar de Amerikaanse politiek, onze eigen polarisatie. Het is zeker niet altijd leuk, maar het hoort er wel bij. Uit de clash komt het nieuwe voort. Ik volg het met aandacht..

Het virtividu

Published by:

Realiteit en fictie mengen zich steeds nadrukkelijker. Kunst loopt, zoals altijd, voorop. Dries Verhoeven maakt interactieve filmwerken. Hij wil niets loslaten over de techniek die hij gebruikt, maar als je, op afspraak, in je eentje een film van hem bekijkt, reageert de hoofdpersoon daarin op jouw bewegingen en maakt daadwerkelijk contact, nodigt je uit tot interactie. Hij filmde niet alleen een vrouw in een Chinese fabriek, maar ook een jongen op een vuilnisbelt in Haïti en iemand in Homs. Annette Embrechts beschrijft haar ervaring met de Chinese vrouw in de Volkskrant. “Ze keek lief, sprak niet. Ik vond het intiem en verschrikkelijk tegelijk.”

Ineens komt kunst heel dichtbij en confronteert je met allerlei emoties. Medelijden, bewondering, ongemak, schaamte ook. Embrechts: “Deze première van Verhoevens serie Guilty Landscapes hield mij dagenlang bezig. … Het is intiem en alarmerend tegelijk.” We gaan steeds meer van dit soort ervaringen krijgen. De wereld dringt zich op in een grenzeloze mengelmoes van fictie en werkelijkheid. Dankzij slimme techniek hoeven de beelden niet eens schokkend te zijn om je diep te raken. Gewoon omdat het je niet lukt om op afstand te blijven. Kunst begrijpt de wereld soms beter dan wijzelf. Ik vind dat een hoopvol teken.

Is all but a dream within a dream?

Published by:

Spannend artikel in The Guardian, gisteren. Is onze wereld eigenlijk niet meer dan een computersimulatie? Bekende techneuten als Elon Musk schijnen er in te geloven.. De Matrix is dichterbij dan we denken – of is hij er allang en weten we het alleen nog niet. Kortom, voor zowel SF-adepten als technofoben reden genoeg om dit artikel te lezen.. Of zit het stiekem toch al in je onderbewuste..?

Alweer vijf jaar geleden hield ook ik een lezing over het zogenaamde virtividu. Toen keken mensen me nog een beetje vreemd aan. Een deel van mijn aannames toen zijn ondertussen alweer ingeburgerd. Zo snel kan het gaan. Ben je benieuwd naar het virtividu: een korte samenvatting van de lezing kun je hier vinden.

Zullen we samen spelen?

Published by:

Soms moet ik even lachen als ik de krant lees. Schrijven we in de TrendRede dat het tijd is om BouwGesprekken te voeren, als organisaties, als maatschappij, als individuen die van betekenis willen zijn binnen het grotere geheel, heeft Lego er al een compleet pakket voor ontwikkeld. Wie samen bouwt, moet wel naar elkaar luisteren. Juist. Weg van de polarisatie en het debat. Samen bouwen. Hoe leuk is dat niet? Zullen we samen spelen? Ook volwassenen kunnen het leren. Trends trend tom kniesmeijer tijdgeest Lego TrendRede workshop lezing

schermafbeelding-2016-09-28-om-18-07-54

Alicia speecht

Published by:

Het is een bijzonder interessant tijdsbeeld momenteel. Aan de ene kant hangen mensen steeds radicaler aan de zekerheden die ze zich menen te herinneren van vroeger, aan de andere kant breken vernieuwers door alle verdedigingswallen heen – en zetten daadwerkelijk stappen. Lente-tijdgeest gaat over in zomerse tijdgeest.

Ik schreef al eerder over de krachtige statements van wereldster Beyoncé. Haar betrokkenheid staat niet op zichzelf. Het is een golf, die ze met haar invloed nogal wat extra kracht meegeeft. Dit weekend werden de MTV video awards uitgereikt. Beyoncé sloot haar overdonderende show af met een vrouwenteken, gevormd door haar danseressen.

Ze was niet de enige met een statement. Neem nou zangeres Alicia Keys. Eerder besloot ze al make up-loos door het leven te gaan. En tijdens de awarduitreiking hield ze een verrassende, half gedichte, half gezongen speech. Die vrouw heeft wat te melden.. De toekomst komt in golven, we ontwikkelen ze zelf.  Tom kniesmeijer tom kiesmeijer tom kniesmeyer kriesmeyer trends trend

Samenwerken, het is het beest in ons..

Published by:

Wie een geschiedenisboek openslaat zal het al snel verzuchten. “Kan de mens dan niets anders dan oorlogvoeren?” Jawel, is mijn antwoord. Je hoeft je alleen maar te bedenken hoe, na ieder drama, mensen de handen ineen slaan om de boel opnieuw op te bouwen. Competitie is er zeker, maar coöperatie net zozeer. Het beschrijft waarschijnlijk alleen minder lekker: “En gedurende die jaren was er geen conflict en bouwden mensen samen een maatschappij op.” Hardliners beweren dat competitie de basis is en dat samenwerken een recente evolutionaire ontwikkeling is, omdat mensen de enige soort zijn die onderling samenwerken. Geloof ze niet. Meestal zijn het mannetjes die hun eigen testosteron niet zo goed kwijt kunnen. Gelukkig hebben we nu ook Frans de Waal. Hij laat zien dat samenwerking even dierlijk is als competitie. Laat het beest in je los: werk samen!

New research published today in Proceedings of the National Academy of Sciences suggests that despite being prone to occasional violent behavior, chimps actually much prefer cooperating over competing. In fact, the work shows that chimps work together at similar rates as humans—and that when violence does occur among apes, it is often directed toward an individual that is not being a team player.   Tom Kniesmeijer kriesmeijer kniesmyer kniesmeijer

 

Niet de lezing maar het gesprek

Published by:

Steeds vaker verandert een lezing een workshop of BouwGesprek. Het is de tijdgeest, denk ik. De veranderingsgezindheid is groot. Iedereen ziet dat het oude niet goed functioneert. Ik kan wel vertellen wat de nieuwe richting is, maar het is veel prettiger om gezamenlijk die richting concreet te maken. Vrijdag verzorgde ik in samenspraak met de Politie Noord-Holland een ochtend voor 80 leidinggevenden. Uit de evaluatie bleek dat juist het verdiepen van de inhoud van de presentatie in tafelgesprekken gewaardeerd werd. Door de trends toe te passen op de eigen organisatie komt de buitenwereld dichterbij en wordt hij minder bedreigend. Dan ontstaat er ruimte om de vraag ‘Wat ga ik morgen anders doen?’ te beantwoorden. Als je ontdekt dat collega’s dezelfde gedachten en plannen hebben, dan levert dat inspiratie en energie op. Mooi om te zien. Ik zeg het altijd tijdens presentaties. Nederland staat massaal voor de dam te trappelen. En nu is de tijd gekomen dat ook organisaties er overheen willen. Het zijn boeiende tijden. Is 2017 het jaar van de implementatie?DSC01649

Het Systeem en De Pijn van Het Loslaten.

Published by:

In iedere trendpresentatie komt het wel voorbij: de systeempijn die de maatschappij teistert. Protocollen knellen, KPI’s schuren, prestatiecontracten schrijnen. Maar ze loslaten, dat schept onzekerheid. En die doet ook pijn. Vasthouden of de sprong wagen en het anders doen?

De Volkskrant besteedt een hele pagina aan de trend. Aan de ene kant houdt Toine Heijmans een interview met Bert Groot, buschauffeur in Almere. Als hij meer dan een aantal minuten vertraging oploopt krijgt Connexxion een boete. Als hij de bus stil zet om een zwartrijder die door de achterdeur naar binnen gaat aan te spreken, krijgt hij ook een boete aan zijn broek. Het is begonnen met de aanbesteding van het stadsvervoer in 2003, zegt Bert. Marktwerking. Sindsdien heersen de spreadsheets. Connexxion baat de buslijnen uit, de gemeente houdt rigoureus toezicht: ‘komt er een mannetje met een blokje hout van tien centimeter breed meten of mijn banden dicht genoeg bij de stoeprand van de halte staan. Bij meer dan tien centimeter krijgt Connexxion een boete. Overal krijgen ze boetes voor, per jaar een half miljoen. Bert heeft een lunchpauze van 16 minuten, inclusief toiletbezoek. ‘Laat de managers dat maar eens proberen, lunchen en plassen in zestien minuten. Alle rek is eruit.’ Hij ziet het goed, die Bert. De rek is uit de systemen die we bedacht hebben. Ze werken niet meer, alleen tegen.

Aan de andere kant van de pagina geeft Raoul du Pré commentaar op de zorgsector.  Zie de opening van het artikel hieronder. Decentralisatie van de zorg betekent dat iedere gemeente zijn eigen systeem hanteert. En iedere zorgverlener ook. Alleen de vereniging van Nederlandse boekhouders is blij. Zij hebben extra werk. Niemand die deze nieuwe bureaucratie aanvaardbaar vindt. Toch ligt de consequentie er.Schermafbeelding 2016-06-17 om 22.02.54

Eén ding is duidelijk. De tijdgeest vraagt om Bouwen aan Vertrouwen. Niet alles tot achter de komma willen vastleggen en de ander niet tegenwerken, alleen om onze eigen onzekerheid af te dekken. Waar ik ook kom, voor een lezing of voor advies, de twijfel is dezelfde. We leven nu in een staat van bewuste onbekwaamheid: we zien dat het systeem vastgelopen is. De zoektocht is naar de beste uitweg, de route naar een betere toekomst. Kunnen we, durven we de protocollen los te laten? Waar vinden we nieuwe grip? Het is een zoektocht die voor iedere organisatie anders uitpakt. De stap in het onzekere is onvermijdelijk, als maatschappij, als organisatie. Daar verzamelen we nieuwe bekwaamheden. Er is hoop, gelukkig. Er zijn richtingen. Er wordt geëxperimenteerd. Er zijn voorbeelden. De komende jaren zijn de jaren van voortschrijdend inzicht, in plaats van harde targets. De toekomst komt in golven, we creëren ze zelf.