Kunst en de tijdgeest

Published by:

Regelmatig geef ik in een workshop de deelnemers de opdracht om de top-10 te analyseren en op basis daarvan de trends te bepalen. Het komt vaak als een verrassing: wat populair is zegt inherent iets over de tijdgeest. Iets is immers niet voor niets populair. Muziek en film zijn eenvoudiger te ‘kraken’ dan moderne kunst. Daarbij is vaak sprake van meerdere lagen tegelijkertijd, elk met hun eigen betekenis. Toch komen er zo af en toe berichten voorbij waar ik als toekomstpsycholoog warm van word. Neem nu het onderstaande artikel in het kunstkatern van De Volkskrant. Het gaat over Puzzelkunst. Installaties van losse, maar zorgvuldig gedrapeerde objecten, waarvan de beschouwer de betekenis zelf bij elkaar moet puzzelen. En leg daar de jongste TrendRede naast: we zijn op zoek naar grip op een wereld die losgeslagen lijkt. De TrendRede beschrijft hoe ieder mens op zich een individuele bouwsteen is geworden, die tastend en zoekend zijn betekenis binnen het bouwwerk van de samenleving probeert te ontdekken en daarbij zijn eigen dwarsverbindingen legt. Omdat terugvallen op oude, bestaande (want vergane, onbetrouwbare) bindingen niet lukt of niet gewenst lijkt. The Me in We, noem ik het.

De voorhoede van de kunstwereld kan niet anders dan vooruit denken met de middelen, de gedachten van het heden. En reflecteert daarmee op wat er beweegt binnen de samenleving. Des te meer reden om eens een museum binnen te lopen. Je begrijpt de wereld beter. Je kunt natuurlijk ook een toekomstpresentatie boeken. Dat is een andere manier om verbinding te maken met morgen..

Schermafbeelding 2016-02-16 om 10.24.57

Diversity Power!

Published by:

Diversiteit staat weer op de agenda. In de TrendRede besteedden we er aandacht aan en in de Seizoenen van de Tijdgeest legde ik uit waarom het een typerend Lentesignaal is. Het Nieuwe Normaal wordt op dit moment geformuleerd en juist de groepen die iets te winnen hebben roeren zich. Zo schreef ik al eerder dat transgenders een mediafenomeen zijn geworden het afgelopen jaar. Je komt ze meer op televisie en tijdschriften tegen dan op straat. Zo breken ze de moraliteit open en vechten zich naar binnen als acceptabele levensvorm.

m1fz7rlatb62

Veel zichtbaarder nog is de zwarte strijd. Dat we ons al jaren boos maken om Zwarte Piet is peanuts, de strijd is breder en wordt in de gehele westerse wereld gestreden. Zo begon het Amerikaanse fenomeen Superbowl dit jaar al met het volkslied, gezongen door de heldin aller outcasts, Lady Gaga. Vergis je niet in de implicaties daarvan. Maar de media-aandacht lag vooral bij de opmerkelijke act van Beyoncé, die de brave blanke jongens van Coldplay zo’n beetje van de middenstip blies. Ze zong een fragment uit Formation, een nieuw nummer met een straffe trotse én politieke boodschap. “I like my negro nose with Jackson Five nostrils,” zingt ze. En: “I  just might be a black Bill Gates in the making..”

“I slay,” houdt ze het American football minnende publiek voor. Dat een dergelijk optreden bij een klassieker erg nieuwswaardig maar niet eens onbestaanbaar dan wel wereldschokkend wordt gevonden, zegt al iets over de gewenning aan het krachtige geluid van de diversiteitpleiters. De stemmen verheffen zich deze lenteperiode, velen zullen er nog volgen. Wie zet het spoor in Nederland uit? Sylvana Simons doet haar best, Humberto Tan frummelt soms aan de grenzen die RTL stelt aan een talkshow. Zelf vond ik de clip die Fresku verleden jaar maakte sterk en duidelijk in zijn boodschap. Er is iets aan het bewegen. Let er maar op, de komende tijd. Er zijn openingen geforceerd en die worden langzaam maar zeker opgevuld met nieuwe gezichten. Die we al snel weer heel normaal vinden.

KetenKraken

Published by:

2015 was het jaar van de KetenKraker, meldde ik in december 2014. Ook al denken velen dat ze de macht of de kracht missen, steeds vaker proberen individuen en kleine groepen een productiecyclus te kraken, omdat hij niet meer bij de tijd past. In 2016 wordt deze beweging alleen maar sterker. Let er maar eens op, steeds vaker zoomen we uit, om te kijken welke schakels allemaal bijdragen aan een maatschappelijk probleem. Vooral op financieel gebied beweegt er van alles. Waar stop je bijvoorbeeld je pensioen in. Is het nog van deze tijd om je pensioengeld te beleggen in een fonds dat ervoor zorgt dat zoveel waarde wegvloeit uit de economie? De FNV is er uit: nee. Ze willen de keten kraken. Interessante ontwikkeling, dit, die van grote invloed kan zijn op onze financiële toekomst.

Schermafbeelding 2016-02-01 om 22.07.43

BouwGesprek Onderwijs..

Published by:

Schermafbeelding 2016-01-25 om 12.40.56

Tussen al het nieuws waarbinnen oorzaken en gevolgen, daders en slachtoffers, politiek correcte en incorrecte uitspraken nog nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn, valt mij iedere dag opnieuw op hoeveel vernieuwingsdrang er is binnen onze samenleving. Neem nu het onderwijs. Het Platform Onderwijs 2032 presenteert zijn aanbevelingen en de staatssecretaris van onderwijs neemt ze graag over. Dat betekent veel voor die vernieuwingsdrang. De politiek is er al van doordrongen: vrijheidsgraden zijn nodig. We zijn er aan toe.

In de TrendRede benoemen we het ook: er is behoefte aan BouwGesprekken voor een nieuwe tijd. Het is de reden dat we op 7 maart een vervolgavond organiseren, waarin we ons focussen op… onderwijs..! Wil je erbij zijn, geef je dan op via Pakhuis de Zwijger. Ik zie je er graag.

Overigens krijg ik, ook naar aanleiding van alle negatieve nieuwsberichten, vaak de vraag hoe ik op de wereld reageer vanuit het gedachtegoed van De Seizoenen van De Tijdgeest. De wereld kan ik helaas ook niet in een tijdgeestmodel verklaren, maar ik gebruik vaak voorbeelden als onderwijs en zorg om te laten zien hoeveel er al gekanteld is, en hoezeer de veranderbehoefte blijft groeien. De experimentele fase zijn we wel bijna voorbij (een pionier als Buurtzorg heeft binnen zes jaar bijna 9000 werknemers.. denk je even in..) en we naderen het zomerse seizoen. Waarin we massaal de nieuw ontloken ideeën gaan implementeren. Ondanks dreiging van IS en natuurdrama’s. Soms bewegen we snel vooruit, soms denken we liever achteruit. De toekomst komt in golven, we creëren ze zelf. Tussen 2000 en 2012 stond de barometer op achteruit, vanaf 2012 kantelde hij weer en nu wijst hij krachtig vooruit. En dat blijft voorlopig zo.

Blue, Blue

Published by:

Even is iedereen fan van David Bowie, lijkt het. Dat is door de jaren heen anders geweest, niet iedere transitie werd door de muziekpers gewaardeerd. Wel door mij. Ooit wil ik een boek schrijven over alle seizoenen van de tijdgeest die Bowie heeft doorwandeld – en doorgrond. Zijn muziek bleef altijd mooi. Ik schreef er een blog over op de site van De Seizoenen van de Tijdgeest en Joop.nl nam die graag over.

Mijn blog over de TrendRede 2016

Published by:

Aanstaande dinsdag presenteren we de zesde TrendRede. De tekst ligt klaar. Ieder jaar schrijven we een column. De mijne staat nu online. Je leest hem op de site van MarketingOnline of op de eigen TrendRede site, waar je ook de oude versies kunt downloaden. Mocht je geen toegangsbewijs hebben kunnen bemachtigen voor dinsdag: er komt een livestream, dus virtueel kun je er zeker bij zijn.

Schermafbeelding 2016-01-06 om 13.05.31

Dinsdag 12 januari 2016, 17.30: de zesde TrendRede, in Pakhuis De Zwijger in Amsterdam.

2016

Published by:

Terwijl ik hard werk aan de TrendRede 2016, verschijnen zo hier en daar de analyses die ik de afgelopen weken maakte voor radio, tijdschriften en andere media. Zo schrijft Marketing Tribune ieder jaar een ‘jongereniconen’ artikel, waarin allerlei toekomstdenkers door elkaar heen geciteerd worden over de trends. Je leest mijn bijdrage, tussen alle anderen, hier.
Naast het lanceren van de term GRIP, mag ik het artikel ook afsluiten: “Tom Kniesmeijer voorziet een herwaardering voor de langere termijn als het gaat om werk. ‘In 2016 komt het langetermijnbeleid weer op de agenda. KPI’s zijn uit de tijd. Liever bevragen we elkaar wat we bij denken te dragen aan de continuïteit van de organisatie. Stilstand is vooruitgang. Bedrijven komen op adem met een deadlineloze stiltedag: een dag waarop reflectie en rust centraal staan en niemand zichzelf voorbij hoeft te rennen. Wie zo af en toe de tijd neemt om terug te kijken, ziet de toekomst scherper. We kunnen niet langer individueel het verleden uitmelken, en beginnen langzaamaan gezamenlijk een gezondere toekomst te bouwen. Zo creëren we nieuwe Grip. De toekomst komt in golven, we creëren ze zelf.’”

Lenteakkoord

Published by:

Veel vragen kreeg ik over het klimaatakkoord dat is bereikt in Parijs. “Dat is zeker wel een lente-teken, hè?” kijken mensen me dan hoopvol aan. Lente, zou kunnen. Of toch eerder zomer?
In De Seizoenen van de Tijdgeest beschrijf ik hoe de tijdgeest zo om de vijf à zes jaar omslaat. Lente, dat is de tijdgeest van pioniers, kleine groepen die de norm ter discussie stellen, iets nieuws op de kaart zetten, taboes doorbreken. Het is al even lente in de tijdgeest. De omslag vond al rond 2012 plaats. Kijk naar de vele nieuwe maatschappelijke coöperaties, de mensen die binnen de zorg (Buurtzorg!) of het onderwijs (hoeveel initiatieven zijn er ondertussen niet..?) de bestaande orde flink hebben opgeschud. Ik merk het tijdens lezingen: de zaal is er nu massaal van overtuigd dat verandering broodnodig is – en snel moet komen. Een enorm verschil met vier jaar geleden!
Een lente-icoon in het klimaatdebat is in mijn ogen Stichting Urgenda. Zij wonnen het proces over overheidsmaatregelen rondom het klimaat, dit jaar. Daar hebben ze jaren hard aan gewerkt. Het klimaatakkoord is zeker een hoopvolle doorbraak. De massale omarming ervan is echter eerder het logische gevolg van alle pioniers, de actiegroepen die de afgelopen jaren zo hard hebben gestreden en de wetenschappers die geduldig bleven uitleggen dat de klimaatsceptici toch echt ongelijk hebben gehad. Zomer, dat is de tijd dat een breed deel van de samenleving(en) het vernieuwende gedachtegoed omarmen en naleven: zomer is de tijdgeest van de implementatie. Leve het klimaatakkoord, dat sowieso. Lente op weg naar zomer, zullen we het zo zien?

e6929bb9-f4e7-4968-8b64-9a7fa831fb21

De zesde TrendRede

Published by:

Begin 2010 werd ik genomineerd als Trendwatcher van het jaar. Op het feest ter ere van de uitverkiezing kwam ik spontaan op het idee van een TrendRede, een gezamenlijk verhaal van alle trendwatchers. Daarmee zouden we Nederland positieve toekomstinspiratie kunnen bieden – en daar was ook in 2010 al behoefte aan. Een rondje bellen later had ik de eerste tien mensen bij elkaar. En wat een feest bleek het te zijn, ‘om niet’ samenwerken, bijeenkomen, praten, discussiëren, brainstormen en langzaamaan iets moois zien ontstaan.. Ieder jaar, wanneer ik uiteindelijk, tegen de deadline aan, zo snel mogelijk zit te tikken aan de tekst en ik door de rede de trends niet meer zie, bedenk ik me weer dat er eerst niks was, dat toch maar mooi uit een enkel idee een groeiend fenomeen kan ontstaan. Ik geniet er nog steeds van hoe de betekenis van de TrendRede toeneemt, hoe mensen er bijvoorbeeld enthousiast mee zwaaien als ik voor een lezing kom. En me half vragen, half opdragen, volgend jaar toch echt weer opnieuw met een versie te komen.
Ben je nieuwsgierig naar de zesde TrendRede? Schrijf je dan NU in, voordat de zaal vol zit. We presenteren hem op 12 januari, in Pakhuis de Zwijger dit keer, te Amsterdam. Ik hoop je daar te zien.